Avtomobil sığortasının bitmə tarixini necə yoxlamaq olar?
Avtomobil sığortasının bitmə tarixini yoxlamaq istəyənlər tez-tez bir divara dəyirlər. Rəsmi baza yalnız "var" və ya "yox" deyir, dəqiq tarixi açıqlamır. Aşağıda maşının sığorta vaxtını öyrənməyin bütün işlək yollarını topladıq.
Avtomobil sığortasının bitmə tarixini yoxlamağın qısa cavabı
Vaxtınız azdırsa, bu bölmə kifayətdir.
Avtomobil sığortasının bitmə tarixini yoxlamaq üçün açıq bazalara girmək kifayət etmir, oradan yalnız müqavilənin həmin an qüvvədə olub-olmadığı görünür, dəqiq tarixi ya sənədin üzərindən, ya da müqaviləni bağlayan şirkətdən öyrənmək lazım gəlir.
Maşının sığorta vaxtını öyrənmək istəyən adamın əlində adətən yalnız dövlət qeydiyyat nişanı olur, həmin nişanla edilən yoxlama status verir, tarix vermir, elə bu boşluq da hər il minlərlə sürücünün müqaviləsini bilmədən bitirməsinə səbəb olur.
İkinci əl avtomobil alanda vəziyyət daha da qarışır, belə ki müqavilə əvvəlki sahibin adına bağlı qalır və şirkət məlumatı yalnız ona verir, yeni sahib sənəd əlinə keçənə qədər heç nə öyrənə bilmir.
Praktikada ən etibarlı ardıcıllıq belədir. Əvvəlcə müqavilə sənədinə baxın, sənəd yoxdursa şirkətin çağrı mərkəzinə zəng edin, bu da nəticə vermirsə avtomobili pulsuz nəzarətə qoşun ki, bitmə tarixi yaxınlaşanda xəbəri sizə özümüz verək.
Aşağıda hər üsulun nə verdiyini və nə vermədiyini ayrı-ayrı yazdıq, beləcə hansı yolun sizin vəziyyətinizə uyğun olduğunu vaxt itirmədən görəcəksiniz.
Yalnız statusa baxmaq istəyirsinizsə, sığorta yoxlama üsulları səhifəsindəki cədvəl daha qısa yoldur.
Problemin kökü: baza tarixi göstərmir
İcbari Sığorta Bürosunun yoxlama səhifəsi avtomobilin dövlət qeydiyyat nişanı ilə işləyir və bu, ilk baxışdan hər şeyi həll edir. Real vəziyyət bundan fərqlidir. Sistem sorğu göndərdiyiniz anda müqavilənin qüvvədə olub-olmadığını bildirir, lakin həmin müqavilənin nə vaxt bitəcəyini yazmır.
Fərq incə görünür, nəticəsi isə ağırdır. Siz "sığortalıdır" cavabını alırsınız və rahatlaşırsınız, halbuki müqavilənin bitməsinə üç gün qalmış ola bilər. Üç gündən sonra avtomobil eyni bazada artıq "sığortasız" görünəcək, sizin bundan xəbəriniz olmayacaq, heç kim sizə bildiriş göndərmir.
| Sual | Rəsmi baza cavab verirmi? |
|---|---|
| Bu avtomobil indi sığortalıdırmı? | Bəli |
| Sığorta nə vaxt bitir? | Xeyr |
| Müqavilə hansı şirkətdədir? | Qəza tarixi göstərilsə, bəli |
| Sahibi kimdir? | Xeyr, məxfilik səbəbindən |
| Bitməsinə neçə gün qalıb? | Xeyr |
İkinci əl avtomobil alanda vəziyyət daha da pisləşir
Bir vəziyyəti təsəvvür edin. Avtomobili yeni almısınız, sənədlər qaydasındadır, satıcı da "sığortası var" deyib. Burada bir detal gizlənir. Sığorta müqaviləsini əvvəlki sahib bağlayıb, şəhadətnamə onun adınadır, elektron nüsxə onun e-poçtuna gedib və bitmə tarixini praktiki olaraq yalnız o bilir.
Siz isə yeni sahib kimi əlinizdə yalnız nömrə ilə edilən yoxlamanı saxlayırsınız, o da yuxarıda yazdığımız kimi tarixi göstərmir. Nəticədə avtomobil sizin adınıza keçir, məsuliyyət də sizin üzərinizə düşür, məlumat başqa adamda qalır.
Cərimələrin böyük hissəsi məhz bu boşluqdan doğur. Sürücü qəsdən qanunu pozmur, sadəcə bilmədiyi bir tarixin keçdiyini sonradan öyrənir və İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 469.3-cü maddəsi ilə üzləşir (469.3 üzrə cərimə məbləğləri).
Yol polisinin saxlaması hələ ən yaxşı haldır, çünki heç olmasa xəbəriniz olur. Daha pisi budur ki, xüsusi kameralar və radarlar sığortasız avtomobili elə yanından keçəndə tanıyır və cəriməni avtomatik yazır. Siz heç nə hiss etmirsiniz, cərimədən yalnız çox sonra xəbər tutursunuz.
Sığorta vaxtını öyrənməyin bütün yolları
Aşağıdakı cədvəl hər üsulun nə tələb etdiyini və həqiqətən nə verdiyini göstərir. Diqqət yetirin, yolların çoxu yeni sahib üçün işləmir.
| Üsul | Nə lazımdır | Bitmə tarixini verirmi? |
|---|---|---|
| Müqavilə şəhadətnaməsi | Kağız və ya elektron nüsxə | Bəli, ən dəqiq mənbədir (sizdədirsə) |
| isb.az yoxlaması | Avtomobilin nömrəsi | Xeyr, yalnız status |
| my.gov.az portalı | MyGovID, ASAN İmza və ya SİMA İmza | Yalnız öz adınıza olan müqavilələr |
| Sığorta şirkəti | Müqavilə nömrəsi və sahib məlumatı | Bəli, amma sahibə deyirlər |
| Əvvəlki sahib | Əlaqə saxlamaq | Bəli, əgər cavab versə |
Üsul 1: müqavilə sənədinin özü
Bu, ən sadə və ən dəqiq yoldur. İcbari sığorta şəhadətnaməsinin üzərində həm qüvvəyə minmə, həm də bitmə tarixi açıq yazılır, deməli sənəd əlinizdədirsə sualınız bir baxışla həll olunur.
Kağız nüsxə itibsə, elektron variantı axtarın. Sığorta şirkətləri müqaviləni adətən e-poçta göndərir, bəzən SMS ilə keçid linki verirlər. Avtomobili ikinci əl almısınızsa, satıcıdan həmin faylı istəmək ən sürətli addımdır, axı o, sənədi bir neçə saniyəyə göndərə bilər.
Üsul 2: avtomobilin nömrəsi ilə yoxlama
İcbari Sığorta Bürosunun səhifəsində (isb.az) avtomobilin dövlət qeydiyyat nişanını daxil edirsiniz və sistem müqavilənin həmin an qüvvədə olub-olmadığını bildirir. Bu yoxlama pulsuzdur, qeydiyyat tələb etmir və bir dəqiqə çəkir (nömrə ilə sığorta yoxlama təlimatı).
Onu da açıq deyək. Nəticədə tarix görünmür. Belə çıxır ki, bu üsul "avtomobil bu gün sığortalıdırmı?" sualını bağlayır, "nə vaxt bitir?" sualını isə açıq qoyur. Buna baxmayaraq yoxlamağa dəyər, axı müqavilənin ümumiyyətlə mövcud olmadığını dərhal göstərir.
Üsul 3: sığorta şirkətinə müraciət
Müqaviləni hansı şirkətin bağladığını bilirsinizsə, çağrı mərkəzinə zəng edib məlumat almaq mümkündür. Şirkət isə məlumatı müqavilə sahibinə verir, başqa sözlə əvvəlki sahibə. Bu, məxfilik tələbidir və operator onu keçə bilmir.
Praktikada bu yol o zaman işləyir ki, avtomobil sizin adınıza keçəndən sonra müqaviləni də öz üzərinizə rəsmiləşdirmiş olasınız. Əks halda cavab almaq üçün satıcının özünün zəng etməsi lazım gəlir.
Şirkətlərin siyahısı və hansı meyarlara baxmaq lazım olduğu avto sığorta səhifəsindədir.
Üsul 4: əvvəlki sahibdən soruşmaq
Qəribə səslənsə də, yeni sahib üçün ən etibarlı rəsmi olmayan yol budur. Satıcı müqaviləni özü bağlayıb, sənəd ondadır, tarixi də o görür. Alqı-satqı zamanı sığorta şəhadətnaməsini də sənədlərlə birlikdə istəmək yaxşı vərdişdir.
Problem ondadır ki, alışdan aylar keçəndən sonra satıcını tapmaq çətinləşir, bəzən nömrə dəyişir, bəzən adam sadəcə cavab vermir. Bu addımı avtomobili alan gün atmaq lazımdır, sonraya saxlamaq yox.
Bəs biz nə edirik?
Yuxarıdakı dörd yolun ortaq zəifliyi eynidir. Hamısı bir dəfəlik cavab verir və hər dəfə yenidən sizin yadınıza düşməlidir. Sığorta il ərzində sakitcə bitir, heç bir sistem xəbərdarlıq göndərmir, qanun da bunu tələb etmir.
Bizim xidmət məhz bu boşluğu bağlayır. Siz dövlət qeydiyyat nişanı və texpasport məlumatlarınızı yazırsınız. Şəxsi sığorta agentiniz sizin əvəzinizə mütəmadi olaraq yoxlayır və sığortanızı nəzarətdə saxlayır.
Sığorta müqaviləsinin bitməsinə 30 gün qalmış agentiniz sizə mesaj göndərir və zəng edir. Siz də bir daha nə vaxt bitəcək deyə düşünmürsünüz. Xidmət pulsuzdur.
Sığortanızın nə vaxt bitdiyini bir daha düşünməmək üçün avtomobili pulsuz sığorta nəzarətinə qoşun. Şəxsi sığorta agentiniz sizin əvəzinizə mütəmadi yoxlayır. Bitməyə 30 gün qalmış sizə mesaj göndərir və zəng edir.
İcbari sığorta nə vaxt bitir?
Müqavilə qüvvəyə mindiyi tarixdən bir il (365 gün) işləyir. Burada iki incəlik var və hər ikisi çox vaxt gözdən qaçır.
Birincisi, müddət ödənişdən sonra başlayır. Sənədlər doldurulub, amma haqq ödənilməyibsə, müqavilə heç vaxt qüvvəyə minmir. İkincisi, müqavilə müddət bitəndə avtomatik uzanmır. Yeni müqaviləni bağlamaq tamamilə avtomobil sahibinin öz üzərinə düşür.
Bu iki qaydanın birləşməsi belə bir vəziyyət yaradır. Avtomobil bir il ərzində qorunur, 366-cı gün isə heç bir siqnal olmadan qorunmasız qalır. Ətraflı: icbari sığorta necə işləyir.
Müddət bitəndə nə baş verir?
Müddət bitdiyi gün avtomobil qanun qarşısında sığortasız sayılır və bu, sizi iki risklə üz-üzə qoyur.
- İnzibati cərimə. İXM-in 469.3-cü maddəsinə görə fiziki şəxslər 50 manat, vəzifəli şəxslər 100 manat, hüquqi şəxslər 300 manat ödəyir.
- Qəza zamanı tam maddi məsuliyyət. Sığortası olmayan sürücü zərərçəkənə dəyən bütün ziyanı öz vəsaiti hesabına ödəyir və bu məbləğ illik sığorta haqqını dəfələrlə üstələyir.
Bir günlük gecikmə də sizi bu iki risklə üz-üzə qoyur, deməli "bir-iki gün nə olacaq ki" məntiqi burada işləmir. Sığorta artıq bitibsə, nə etmək lazım olduğunu ayrıca yazmışıq.
Nə vaxt yeniləmək lazımdır?
Təcrübədə müqaviləni bitmə tarixindən 7-10 gün əvvəl yeniləmək ən rahat variantdır. Bu müddət sənədləşməni tələsmədən tamamlamağa imkan verir və bir günlük də olsa sığortasız qalma riskini aradan qaldırır.
Erkən yeniləmək itki demək deyil, bilin ki, yeni müqavilənin müddəti öz qüvvəyə minmə tarixindən sayılır. Üstəlik fasiləsiz davam etmək bonus-malus zəncirini qırmır və növbəti illərdə ödədiyiniz məbləği azaldır (bonus-malus əmsalları).
Avtomobil satılanda sığorta nə olur?
Müqavilə nəqliyyat vasitəsi sahibinin mülki məsuliyyətini sığortalayır, mülkiyyət dəyişəndə vəziyyət avtomatik həll olunmur. Alqı-satqıdan sonra müqavilənin taleyini sığorta şirkəti ilə dəqiqləşdirmək lazımdır.
Alıcı üçün ən təhlükəsiz davranış budur. Avtomobili qəbul edəndə sığorta şəhadətnaməsini də istəyin, bitmə tarixini yazın və həmin tarixi telefonunuza qeyd edin. Bu, bir dəqiqəlik işdir və bir ildən sonra sizi cərimədən qoruyur.
Sığorta müddətini texniki baxışla qarışdırmayın
Sürücülər arasında ən çox yayılmış qarışıqlıqlardan biri budur. Adam texniki baxışın tarixini yadında saxlayır və elə bilir ki, sığorta da həmin vaxt bitir. Halbuki bunlar bir-birindən tamamilə asılı olmayan iki ayrı sənəddir, müddətləri fərqli günlərdə başlayır və fərqli günlərdə bitir.
Texniki baxış avtomobilin texniki vəziyyətini təsdiqləyir, icbari sığorta isə sizin başqasına vura biləcəyiniz zərərə görə məsuliyyəti örtür. Birinin qüvvədə olması digərinin qüvvədə olduğunu qətiyyən sübut etmir, hər ikisinin tarixini ayrıca yazmaq lazımdır.
Nömrə dəyişibsə və ya avtomobil yenidən qeydiyyatdan keçibsə
Avtomobil satılanda və ya sahibi dəyişəndə dövlət qeydiyyat nişanı da dəyişə bilir, bu da yoxlamanı çətinləşdirir. Köhnə nömrə ilə axtardığınız müqavilə yeni nömrə ilə tapılmaya bilər, axı baza sorğunu məhz daxil etdiyiniz nişana görə aparır.
Belə hallarda texpasport nömrəsi daha etibarlı açar sayılır, belə ki o, konkret sənədə bağlıdır və avtomobil əl dəyişdirəndə də dəyişmir (sənədin harasında yazılır). Nəticə yenə "tapılmadı" çıxırsa, iki ehtimal qalır, ya nömrəni səhv yazmısınız, ya da həmin avtomobil üzrə qüvvədə olan müqavilə ümumiyyətlə yoxdur.
Qəza olsa, hansı tarix əsas götürülür?
Bu sual həlledicidir, axı ödəniş məsələsi məhz bir tarixə baxılmaqla həll olunur. Yol-nəqliyyat hadisəsinin baş verdiyi gün müqavilə qüvvədə idimi, yoxsa yox. Müqavilə hadisədən bir gün sonra bağlanıbsa, sığortaçının öhdəliyi yaranmır və zərəri təqsirkar sürücü öz vəsaiti hesabına ödəyir.
Qarşı tərəfin həmin gün sığortalı olub-olmadığını isə isb.az yoxlama səhifəsi üzərindən, Hadisə tarixinə sığorta müqaviləsini yoxla bölməsində yoxlamaq olar. Orada hadisənin tarixini və avtomobilin nömrəsini daxil edirsiniz, sistem isə həmin gün qüvvədə olan müqaviləni və sığortaçını göstərir.
Xaricə çıxanda müddət necə işləyir?
Azərbaycanda bağlanmış icbari müqavilə yalnız ölkə daxilində qüvvədədir, ona görə avtomobillə sərhədi keçəndə Yaşıl Kart adlanan ayrıca sənəd tələb olunur və onun öz müddəti var, əsas müqavilənin müddəti ilə üst-üstə düşmür.
Unutmayın ki, səfərə çıxmazdan əvvəl iki tarixi birdən yoxlamaq lazım gəlir, həm icbari sığortanın bitmə tarixini, həm də Yaşıl Kartın əhatə etdiyi günləri. Dörd növün fərqini avto sığorta növləri səhifəsində cədvəllə verdik.
Bir neçə avtomobiliniz varsa
İki və ya üç avtomobili olan sürücülər üçün problem kəskinləşir, çünki hər maşının öz müqaviləsi, öz qüvvəyə minmə günü və öz bitmə tarixi olur, bunları yaddaşda saxlamaq praktiki olaraq mümkün deyil.
Ailə avtomobillərində vəziyyət daha da qarışır. Müqavilələr müxtəlif adamların adınadır, sənədlər müxtəlif yerlərdə saxlanılır və nəticədə heç kim hansı maşının nə vaxt sığortasız qalacağını bilmir. Hər avtomobili ayrıca nəzarətə qoşmaq bu qarışıqlığı birdəfəlik həll edir.
Ən çox edilən səhvlər
| Səhv | Nəticəsi |
|---|---|
| "Bazada sığortalı görünür, deməli hər şey qaydasındadır" | Baza tarixi göstərmir, üç gün sonra bitə bilər |
| Satıcının "sığortası var" sözünə inanmaq | Sözdür, tarix deyil |
| Müqavilənin avtomatik uzandığını düşünmək | Uzanmır, 366-cı gün sığortasızsınız |
| Polisi satıcıdan almamaq | Sonradan tapmaq demək olar mümkün olmur |
| Tarixi yaddaşa güvənmək | Bir il uzun müddətdir, unudulur |
Beş səhvin dördü eyni kökdən çıxır. Tarix heç yerdə yazılmır və heç kim onu xatırlatmır. Elə buna görə də xatırlatmanı sistemə tapşırmaq ən sadə həll olaraq qalır.
Tez-tez verilən suallar
Sığorta vaxtını necə öyrənmək olar?
Ən dəqiq mənbə müqavilə sənədidir, bitmə tarixi məhz onun üzərində yazılır. Sənəd əlinizdə yoxdursa, sığorta şirkətindən və ya avtomobilin əvvəlki sahibindən öyrənmək lazım gəlir, çünki nömrə ilə edilən rəsmi yoxlama tarixi göstərmir.
İcbari sığorta nə vaxt bitir?
Müqavilə qüvvəyə mindiyi tarixdən bir il (365 gün) sonra bitir və avtomatik uzanmır, müddət isə sənədlərin doldurulduğu gündən deyil, ödəniş edildiyi andan başlayır, deməli iki tarix arasında fərq varsa, hesab həmişə ödəniş tarixindən gedir.
Nömrə ilə sığortanın bitmə tarixini görmək olarmı?
Xeyr. İcbari Sığorta Bürosunun yoxlaması avtomobilin həmin an sığortalı olub-olmadığını göstərir, bitmə tarixini isə açıqlamır.
İkinci əl aldığım maşının sığorta vaxtını necə bilim?
Rəsmi onlayn yol yoxdur, müqavilə əvvəlki sahibin adınadır. Ya satıcıdan şəhadətnaməni istəyin, ya da avtomobili sığorta nəzarətinə qoşun. Agent sizin əvəzinizə mütəmadi yoxlayır və bitməyə 30 gün qalmış sizə xəbər verir.
Sığorta bitəndə xəbərdarlıq gəlirmi?
Avtomatik xəbərdarlıq qanunla tələb olunmur, deməli müqavilənin bitdiyini sizə nə baza, nə də şirkət mütləq xatırlatmır, bu işi ya özünüz izləyirsiniz, ya da izləyən birinə həvalə edirsiniz. Bəzi şirkətlər SMS göndərir, buna arxayın olmaq düzgün deyil.
Sığortanın bitməsinə neçə gün qaldığını haradan bilmək olar?
Bunu yalnız bitmə tarixini bildikdən sonra hesablamaq mümkündür, rəsmi bazalar qalan günü göstərmir, elə bu səbəbdən tarixi bir dəfə öyrənib təqvimə yazmaq, ya da avtomobili nəzarətə qoşmaq ən praktik yol sayılır.
Sığortanı vaxtından əvvəl yeniləmək olarmı?
Bəli və tövsiyə olunur. Bitmə tarixindən 7-10 gün əvvəl yeniləsəniz, bir günlük də olsa sığortasız qalmırsınız.