Yaşıl Kart sığortası nədir və kimə lazımdır?
Azərbaycanda bağlanmış icbari sığorta yalnız ölkə daxilində işləyir. Sərhədi keçən kimi o müqavilə susur, həmin andan etibarən məsuliyyətinizi örtən sənəd Yaşıl Kart olur.
Yaşıl Kart nədir?
Bu, bir şirkətin məhsulu deyil, beynəlxalq sistemin adıdır.
Sistem üzv ölkələrin sığorta bürolarının qarşılıqlı zəmanəti üzərində qurulub. Siz bir sənəd alırsınız, həmin sənəd sistemə daxil olan ölkələrin hamısında sürücünün mülki məsuliyyətini təsdiq edir, deməli hər sərhəddə yeni polis almağa ehtiyac qalmır.
Azərbaycan sistemə 1 yanvar 2016-cı ildən qoşulub. Ölkəmizi orada isb.az təmsil edir, kartları isə Büronun reyestrində olan sığorta şirkətləri satır.
Adın özü sənədin rəngindən gəlir, bunu da qeyd edək ki, praktikada ona Green Card deyirlər, ikisi eyni sənəddir.
Niyə icbari sığorta sərhəddən sonra işləmir?
Cavab müqavilənin ərazi şərtindədir. Azərbaycanda bağlanan standart icbari müqavilə yalnız Azərbaycan Respublikasının ərazisində vurulan zərərləri əhatə edir.
Bunu bilmək vacibdir ki, sərhəddə heç kim sizə xəbərdarlıq etmir, sənədiniz də əlinizdə qalır, sadəcə o, artıq qarşı ölkədə heç nəyi örtmür. Qəza orada baş verərsə, zərəri tam öz cibinizdən ödəmək məcburiyyətində qalırsınız.
İcbari müqavilənin şərtləri və təminat məbləğləri icbari sığorta səhifəsində yazılıb.
Hansı ölkələrdə qüvvədədir?
Sistemə Avropa ölkələrinin əksəriyyəti, həmçinin Rusiya, Türkiyə, Ukrayna, Belarus, İran və Mərakeş daxildir.
Yaxşı xəbər odur ki, siyahını yaddaşda saxlamağa ehtiyac yoxdur, cavab elə sənədin üzərindədir. Kartda ölkə kodları sıralanır, üstü xətlənməmiş kodlar həmin kartın işlədiyi ölkələri göstərir.
Səfərdən əvvəl bir dəqiqə ayırıb kartdakı kodlara baxmaq lazımdır. Marşrutunuz transit ölkədən keçirsə, həmin ölkənin də kodu kartda olmalıdır, yoxsa yol ortasında sığortasız qalırsınız.
Üzv ölkələrin siyahısı dəyişə bilir, dəqiq vəziyyəti müqavilə bağlayanda şirkətdən soruşun.
Nə vaxt almaq lazımdır?
Yola düşməzdən əvvəl, bu, qaydanın ən sadə hissəsidir.
Çox sürücü kartı sərhəddə almağı planlaşdırır, bu plan isə işləmir. Sənəd Azərbaycanda, sığorta şirkətində rəsmiləşdirilir, sərhəd buraxılış məntəqəsi onu satan yer deyil.
İkinci detal da az əhəmiyyətli deyil. Kartın müddəti bütün səfəri örtməlidir, qayıdış gününü də içinə almalıdır. Müddət səfərdən bir gün qısa olsa belə, həmin son gündə baş verən hadisə üçün təminat yoxdur.
Seçimlər və qiymət şirkətdən asılı olaraq dəyişir, deyə iki-üç şirkətin şərtlərini yan-yana qoymağa dəyər.
Yaşıl Kart harada alınır?
Satış nöqtəsi birdir, sığorta şirkəti.
Yaşıl Kart yalnız İcbari Sığorta Bürosunun reyestrində olan şirkətlər tərəfindən satılır, deməli təsadüfi vasitəçidən alınan sənədin həqiqiliyini mütləq seriya nömrəsi ilə yoxlamaq lazımdır, əks halda sərhəddə və ya qəza anında problem yaranır.
Müqavilə bağlayanda sizdən avtomobilin qeydiyyat şəhadətnaməsi (texpasport) istənilir, belə ki mühərrik həcmi və nəqliyyat vasitəsinin növü məhz oradan oxunur, bu iki göstərici də qiymətə birbaşa təsir edir (texpasport nömrəsi haradan tapılır).
Prosesi bir dəfə keçən sürücü bilir ki, sənəd həmin gün hazır olur, buna baxmayaraq səfəri son günə saxlamaq riskli qərardır, kartı yoldan bir-iki gün əvvəl bağlamaq isə həm daha rahatdır, həm də sənəddə səhv çıxsa düzəltməyə vaxt qoyur.
Şirkət seçərkən yalnız qiymətə baxmaq azdır, ödəniş zamanı xidmətin keyfiyyəti də rol oynayır, avto sığorta növləri səhifəsində şirkət seçmək üçün hansı meyarlara baxmaq lazım olduğunu yazmışıq.
Qiymət nədən asılıdır?
İcbari sığortadan fərqli olaraq burada vahid dövlət tarifi yoxdur.
Məbləği əsasən üç şey müəyyən edir, nəqliyyat vasitəsinin növü və mühərrik həcmi, getdiyiniz istiqamət, bir də müqavilənin müddəti. Qısa müddətli kart təbii olaraq daha ucuz çıxır, illik kart isə hər səfərdə yenidən sənəd almağın qarşısını alır.
Bir müqayisəni də unutmayın. İcbari sığortada qiymət bütün şirkətlərdə eynidir, Yaşıl Kartda belə deyil, elə buna görə burada şirkət seçimi real qənaət gətirə bilir (icbari sığortanın qiymət məntiqi tamam başqadır).
Yaşıl Kart nəyi örtür, nəyi örtmür?
Sənədin adı geniş səslənir, əhatəsi isə dəqiq müəyyən edilib.
Kart sizin başqasına vurduğunuz zərəri örtür, yəni xaricdə qəza törədəndə zərərçəkənin avtomobilinə və sağlamlığına dəyən ziyan həmin ölkənin qaydaları üzrə ödənilir, siz isə prosesin mərkəzində durmursunuz.
Öz avtomobilinizin zədəsi bu sənədə düşmür. Onun üçün ayrıca kasko lazımdır, həmin məhsulun xaricdə də işləyib işləmədiyini isə müqavilə bağlayanda soruşmaq lazımdır.
Bir qarışdırmanı da aradan qaldıraq, çünki bu, ən çox rastlanan sualdır. Yaşıl Kart səyahət sığortası deyil, deməli sizin və sərnişinlərinizin müalicə xərclərini (tibbi sığorta mövzusudur) o örtmür, bunlar iki ayrı müqavilədir.
Qısası, Yaşıl Kart Azərbaycandakı icbari sığortanın xaricdəki qarşılığıdır, məntiqi də eynidir. Hər ikisi məsuliyyət sığortasıdır, hər ikisi qarşı tərəfi qoruyur, sizin əmlakınızı qorumaq üçün könüllü məhsul seçmək lazım gəlir.
Yaşıl Kartı necə yoxlamaq olar?
Sənədin həqiqiliyini seriya nömrəsi ilə yoxlamaq mümkündür.
isb.az saytında Yaşıl Kart üçün ayrıca yoxlama bölməsi var, orada kartın seriya nömrəsini daxil edirsiniz. Bu addım xüsusilə ikinci əl avtomobil alanda, ya da kartı başqasının adından təqdim edəndə işə yarayır.
Azərbaycan daxilindəki icbari müqavilənin statusunu isə ayrı yerdən yoxlayırlar, üsulların hamısını sığorta yoxlama üsulları səhifəsində müqayisə etmişik.
Qəza xaricdə baş verərsə nə etməli?
Burada sistemin əsas üstünlüyü üzə çıxır.
Yaşıl Kart üzv ölkələrin bürolarının qarşılıqlı zəmanəti üzərində işlədiyi üçün iddianı sizin şirkətiniz deyil, hadisənin baş verdiyi ölkənin bürosu idarə edir, bu da onu göstərir ki, zərərçəkən öz ölkəsində, öz dilində müraciət edə bilir.
Sizin tərəfdən tələb olunan addımlar sadədir.
- Kartı özünüzlə saxlayın, hadisə yerində onu qarşı tərəfə göstərin.
- Yerli qaydalara uyğun rəsmi protokol tərtib etdirin, bunu nəzərə alın ki, heç bir büro sənədsiz ödəniş aparmır və sonradan protokolu geri qaytarmaq mümkün olmur.
- Kartı satan şirkətə ilk imkanda məlumat verin.
Diqqət edin ki, təminat məbləğləri hadisənin baş verdiyi ölkənin qanunvericiliyi ilə müəyyən olunur, Azərbaycanın hədləri (5 000 və 50 000 manat) orada tətbiq edilmir. Həmin hədlər bəzi ölkələrdə xeyli yüksək olur, bu da sənədin dəyərini artırır.
Kartınız yoxdursa mənzərə tamamilə dəyişir, ödənişi öz vəsaitinizlə, həm də xarici ölkənin qiymətləri ilə etməli olursunuz.
Əks istiqamət, Sərhəd sığortası
Qaydanın simmetrik işlədiyini bilmək faydalıdır ki, əks istiqamətdə də gözlənilməz hal yaranmasın.
Xaricdə qeydiyyatda olan avtomobil Azərbaycana daxil olanda öz Yaşıl Kartını təqdim etməlidir. Sənəd yoxdursa, sərhəddə Sərhəd sığorta müqaviləsi bağlanır, bu da müvəqqəti olaraq ölkə daxilində məsuliyyəti örtür.
Bir qarışdırmanı da aradan qaldıraq. Müqavilə avtomobilin qeydiyyat ölkəsinə görə müəyyən edilir, sürücünün vətəndaşlığı burada rol oynamır, deməli Azərbaycan vətəndaşı xarici nömrəli maşınla gələndə də həmin qayda işləyir.
Ən çox edilən dörd səhv
Dördünün nəticəsi eynidir, yolda sığortasız qalmaq.
- İcbari sığortanı kifayət saymaq. Azərbaycan müqaviləsi sərhəddən sonra işləmir, buna baxmayaraq hər il çoxlu sürücü sənədi cibində gəzdirib özünü qorunmuş hesab edir.
- Kartı sərhəddə almağa ümid etmək. Sənəd ölkə daxilində rəsmiləşdirilir, sərhəddə belə bir xidmət gözləmək səfəri gecikdirir.
- Transit ölkəni nəzərə almamaq. Marşrutda keçdiyiniz hər ölkənin kodu kartda olmalıdır, yalnız son təyinat nöqtəsinə baxmaq azdır.
- Müddəti qısa seçmək. Kart qayıdış gününü də örtməlidir, bir günlük boşluq da real risk yaradır.
Beşinci səhv deyil, amma qeyd etməyə dəyər. Yaşıl Kart alanda Azərbaycandakı icbari müqavilənizin hələ qüvvədə olduğunu da bir dəfə yoxlayın, avtomobil sığortasının bitmə tarixini yoxlamaq bir dəqiqə çəkir.
Sığortanızın nə vaxt bitdiyini bir daha düşünməmək üçün avtomobili pulsuz sığorta nəzarətinə qoşun. Şəxsi sığorta agentiniz sizin əvəzinizə mütəmadi yoxlayır. Bitməyə 30 gün qalmış sizə mesaj göndərir və zəng edir.
Tez-tez verilən suallar
Yaşıl Kart icbari sığortanı əvəz edirmi?
Xeyr. İkisi fərqli əraziyə işləyir, Azərbaycan daxilində icbari müqavilə, sərhəddən sonra Yaşıl Kart lazımdır. Xaricə çıxan sürücüdə hər ikisi olmalıdır.
Yaşıl Kart hansı ölkələrdə işləyir?
Sistemə Avropa ölkələrinin əksəriyyəti, həmçinin Rusiya, Türkiyə, Ukrayna, Belarus, İran və Mərakeş daxildir. Dəqiq siyahı kartın üzərində kodlarla göstərilir, üstü xətlənməmiş kodlar həmin kartın işlədiyi ölkələrdir.
Yaşıl Kartı sərhəddə almaq olarmı?
Xeyr. Sənəd Azərbaycanda, sığorta şirkətində rəsmiləşdirilir, ona görə yola düşməzdən əvvəl almaq lazımdır.
Yaşıl Kart neçə müddətə bağlanır?
Müddət seçimləri şirkətdən asılıdır, qısa müddətli kartlardan illik karta qədər variantlar var. Əsas şərt budur ki, müddət bütün səfəri, qayıdış gününü də əhatə etsin.
Yaşıl Kartın həqiqiliyini necə yoxlayım?
İcbari Sığorta Bürosunun saytında Yaşıl Kart üçün ayrıca yoxlama bölməsi var, orada kartın seriya nömrəsini daxil edirsiniz.