Texpasport nədir, nömrəsi haradan tapılır?
Texpasport (bəzən "tex pasport" kimi də yazılır) nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsidir. Sığorta yoxlamasında soruşulan "texpasport nömrəsi" həmin sənədin üzərindəki seriya və nömrədir.
Texpasportu necə yoxlamaq olar?
Bu sorğunu yazanların çoxu iki ayrı şeydən birini istəyir, elə buna görə hər ikisini ayıraq.
Birinci yol sığorta statusunu yoxlamaqdır və bunun üçün İcbari Sığorta Bürosunun vahid bazası müqaviləni dövlət qeydiyyat nişanı ilə də, texpasportun seriya və nömrəsi ilə də tapır, yoxlama bir dəqiqədən az çəkir və heç bir ödəniş tələb etmir. İcbari sığorta yoxlamanın addımlarını ayrıca səhifədə yazmışıq.
İkinci yol qeydiyyat məlumatına baxmaqdır və bu məlumat üçün Dövlət Yol Polisinin qeydiyyat bölməsinə müraciət etmək lazımdır, sənədin nömrəsi özü-özlüyündə sahib haqqında açıq məlumat vermir.
Diqqət edin ki, bazadakı axtarış sənədin nömrəsini hərfi-hərfinə oxuyur, bir simvol səhv olanda nəticə boş qayıdır, elə buna görə yazmağa başlamazdan əvvəl sənədi əlinizə alın.
Formatı necədir?
Texpasport nömrəsi adətən 2 hərf və 6 rəqəmdən ibarət olur (məsələn AB123456). İlk iki simvol seriyanı, qalan altı rəqəm artıq sənədin öz nömrəsini bildirir.
Yazarkən boşluq və defis qoymayın, hərfləri latın əlifbası ilə daxil edin. Unutmayın ki, sistem hər simvolu hərfi-hərfinə oxuyur.
Sənədin harasında yazılır?
Nömrə qeydiyyat şəhadətnaməsinin (texniki pasportun) üz tərəfində, adətən yuxarı hissəsində çap olunur, elə həmin sənəddə avtomobilin markası, modeli, buraxılış ili, ban nömrəsi (VIN), mühərrikin həcmi, rəngi və sahibin məlumatları da göstərilir.
Köhnə və yeni formatlı şəhadətnamələrdə sahələrin yerləşməsi bir qədər fərqlənir, lakin seriya ilə nömrə həmişə birlikdə, bir sətirdə çap olunur, deməli sənədə baxanda səkkiz simvollu birləşməni axtarmaq kifayət edir.
Sənəd əlinizdə yoxdursa, sığorta müqaviləsindəki seriya və nömrə də eyni məlumatı verir, köhnə müqaviləni saxlamağın bir faydası elə budur.
Nə üçün sığortada istifadə olunur?
Dövlət qeydiyyat nişanı dəyişə bilər, avtomobil satılır ya da nömrə yenilənir. Texpasport nömrəsi konkret sənədə bağlı qalır, müqaviləni daha dəqiq eyniləşdirməyə imkan verir və elə bu səbəbdən bir çox sistem hər iki məlumatı birlikdə istəyir (nömrə ilə yoxlama).
Texpasportdakı hansı məlumat sığortanın qiymətini dəyişir?
Sığorta haqqının hesablanması sənəddən oxunan iki göstəricidən başlayır, qalan əmsallar da elə bu iki rəqəmin üstünə gəlir.
Birinci göstərici mühərrikin işçi həcmidir, baza haqqı 50 manatdır və həmin məbləğ mühərrik həcminin əmsalına vurulur, deməli sənəddəki bu bir rəqəm yekun qiyməti bir neçə dəfə dəyişə bilir.
İkinci göstərici istifadə ərazisidir, o da qeydiyyat məlumatından gəlir. Standart sürücü üçün hesablanmış cədvəldə yekun məbləğ 47.5 manatdan 165 manata qədər dəyişir, cədvəlin özü qiymət səhifəsindədir.
Elə buna görə müqavilə bağlayanda ilk soruşulan sənəd texpasport olur. Mühərrik həcmini yaddaşdan deyən sürücü səhv qiymət eşidir, sənəd açılanda rəqəm düzəlir və fərq gözlənilməz çıxır.
Bir hüquqi detalı da əlavə edək. Mühərrikin işçi həcmi 50 kub sm və daha çoxdursa, ya da konstruktiv maksimal sürət saatda 50 kilometrdən artıqdırsa, müqavilə bağlamaq icbaridir, bu iki göstəricini də elə texpasportdan oxuyurlar (icbari sığortanın şərtləri).
Yoxlamanın nəticəsində nə görünür, nə görünmür?
Burada çoxlarını təəccübləndirən bir məhdudiyyət var ki, onu əvvəlcədən bilmək boş gözləntinin qarşısını alır.
Açıq bazalar müqavilənin həmin an qüvvədə olub-olmadığını göstərir, cavab da sadəcə "var" ya da "yoxdur" formasında qayıdır. Bitmə tarixi orada yazılmır.
Tarixi öyrənmək üçün müqavilənin özünə baxmaq, sığorta şirkətinə zəng etmək, ya da şəhadətnaməni açmaq lazım gəlir, bu yolların hamısını avtomobil sığortasının bitmə vaxtını öyrənmək səhifəsində müqayisə etmişik.
Fərqi praktikada belə görmək olar. Bu gün yoxlayanda "qüvvədədir" cavabını alırsınız, müqavilə sabah bitirsə sistem bunu sizə xəbər vermir, bir həftə sonra yenidən baxanda nəticə artıq dəyişmiş olur. Elə bu səbəbdən bitmə tarixini ayrıca yerdə qeyd etmək faydalıdır.
Nəticə boş qayıdırsa, bu həmişə "sığorta yoxdur" mənasını vermir. Bəzən sənəddəki seriya yeni şəhadətnamə ilə dəyişib, müqavilədəki məlumat köhnə qalıb və axtarış sadəcə uyğunluq tapmır, belə halda avtomobilin dövlət qeydiyyat nişanı ilə yenidən yoxlamaq lazımdır.
Texpasport, şəhadətnamə, sürücülük vəsiqəsi: hansı nədir?
Üç sənəd tez-tez bir-birinə qarışdırılır, halbuki bilmək lazımdır ki, hər biri tamam başqa şeyi təsdiq edir.
- Qeydiyyat şəhadətnaməsi (texpasport). Avtomobilin sənədidir, kimin adına qeydiyyatda olduğunu göstərir.
- Sürücülük vəsiqəsi. Adamın sənədidir, idarə etmək hüququnu verir.
- Sığorta şəhadətnaməsi. Müqavilənin sənədidir, bitmə tarixi orada yazılıb.
Sığorta bağlayanda üçü də lazım olur, yoxlama zamanı adətən birinci sənədin nömrəsi soruşulur.
Ən çox edilən səhvlər
Bu sahədə səhvlərin hamısı bir-birinə oxşayır, onları əvvəlcədən bilmək vaxta qənaət edir.
- Seriya ilə nömrənin arasına boşluq qoymaq. Sistem onu ayrı simvol sayır və nəticə tapmır.
- Kiril hərfi yazmaq. Latın
Ailə kirilАgözlə eynidir, bazada tamam başqa simvoldur. - VIN nömrəsini yazmaq. Uzun, 17 simvollu nömrə texpasportun nömrəsi deyil, avtomobilin zavod nömrəsidir.
- Köhnə sənədin nömrəsini yazmaq. Şəhadətnamə dəyişibsə, köhnə nömrə artıq işləmir.
Hansı hallarda texpasportla yoxlamaq lazım gəlir?
Üç vəziyyət var ki, orada sənədin nömrəsi dövlət qeydiyyat nişanından daha etibarlı çıxır, həmin üç halı ayrıca sadalamağa dəyər.
İşlənmiş avtomobil alanda satıcının dediyi tarixə inanmaq yerinə müqavilənin həmin an qüvvədə olduğunu sənədin nömrəsi ilə yoxlamaq daha dəqiq nəticə verir, axı dövlət qeydiyyat nişanı satışdan sonra dəyişir, texpasportun seriyası müqaviləyə birbaşa yazılır.
Avtomobili başqasına verəndə yola düşməzdən əvvəl statusa baxmaq hər iki tərəfi qoruyur, axı protokol yoxlama anında avtomobili idarə edən şəxsə də rəsmiləşdirilə bilir və sonradan məsuliyyətin kimə düşdüyünü müəyyən etmək çətinləşir.
Müqavilə yenilənəndən sonra bir dəfə yoxlamaq vərdişə çevrilməlidir, belə ki şirkət məlumatı bazaya göndərməkdə gecikərsə, sənədiniz əlinizdə olsa belə axtarış boş cavab qaytarır və bunu yol kənarında izah etmək asan olmur.
Hər üç halda yoxlama bir dəqiqədən az çəkir və nəticəni icbari sığorta yoxlama addımları ilə almaq olar, bir simvol səhv yazılanda bazanın boş cavab verdiyini də yadda saxlamaq lazımdır.
Texpasport dəyişəndə sığortaya nə olur?
Sənəd dəyişəndə müqavilə öz-özünə yenilənmir. Sığorta şirkətinə məlumat vermək lazımdır ki, müqavilədəki seriya və nömrə yeni sənədə uyğunlaşdırılsın, yoxsa növbəti yoxlamada elə görünəcək ki, müqavilə ümumiyyətlə yoxdur.
Eyni qayda nömrə nişanı dəyişəndə də işləyir. Hər iki məlumat müqaviləyə yazılır, biri köhnə qalanda yoxlama gözlənilməz nəticə verir.
Bu xırda uyğunsuzluğun bahalı nəticəsi ola bilir. Yolda saxlanıldığınız zaman yoxlama boş cavab qaytarırsa, vəziyyət kənardan sığortasızlıq kimi görünür və İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 469.3-cü maddəsi üzrə protokol yazılma riski yaranır, halbuki müqavilə əslində qüvvədədir.
Belə halda ən güclü sübut müqavilənin həmin tarixdə qüvvədə olduğunu göstərən baza çıxarışıdır, cərimənin məbləğləri və etiraz qaydası cərimə səhifəsində yazılıb.
Sənəd dəyişən kimi şirkətə məlumat verin, çox vaxt bu bir zəng məsələsi olur və müqavilədəki seriya həmin gün yenilənir.
Texpasport itibsə nə etməli?
Qeydiyyat şəhadətnaməsi itirilibsə, dublikat almaq üçün Dövlət Yol Polisinin qeydiyyat bölməsinə müraciət etmək lazımdır, sənəd bərpa olunana qədər sığorta məlumatını avtomobilin nömrəsi ilə də yoxlaya bilərsiniz.
Dublikat veriləndə sənədin seriya və nömrəsi dəyişir, deməli müqavilədəki məlumat həmin andan köhnəlir və onu yeniləməyi yaddan çıxarmaq olmaz.
Yeni sənədin nömrəsini bir yerə yazıb saxlamaq praktik vərdişdir, axı sığorta yoxlamasından tutmuş qeydiyyat əməliyyatlarına qədər hər yerdə məhz o səkkiz simvol soruşulur.
Sığortanızın nə vaxt bitdiyini bir daha düşünməmək üçün avtomobili pulsuz sığorta nəzarətinə qoşun. Şəxsi sığorta agentiniz sizin əvəzinizə mütəmadi yoxlayır. Bitməyə 30 gün qalmış sizə mesaj göndərir və zəng edir.
Tez-tez verilən suallar
Texpasport nömrəsi neçə simvoldan ibarətdir?
Adətən 2 hərf və 6 rəqəm, yəni cəmi 8 simvol, məsələn AB123456.
Texpasport nömrəsi ilə sığortanı yoxlamaq mümkündürmü?
Bəli. İcbari Sığorta Bürosunun vahid bazası müqaviləni həm dövlət qeydiyyat nişanı, həm də texpasportun seriya və nömrəsi ilə tapır, nəticədə müqavilənin həmin an qüvvədə olub-olmadığı göstərilir.
Yoxlama bitmə tarixini də göstərirmi?
Xeyr, açıq bazalar yalnız müqavilənin həmin an qüvvədə olduğunu göstərir. Bitmə tarixi üçün müqaviləyə, şəhadətnaməyə və ya sığorta şirkətinə baxmaq lazımdır.
Texpasport nömrəsi ilə VIN eyni şeydirmi?
Xeyr. VIN (ban nömrəsi) avtomobilin zavod nömrəsidir və 17 simvoldan ibarətdir, texpasport nömrəsi isə sənədin öz nömrəsidir.
Texpasport nömrəsini yazanda nəyə diqqət etmək lazımdır?
Boşluq və defis qoymayın, hərfləri latın əlifbası ilə yazın. Latın A ilə kiril А gözlə eynidir, bazada isə fərqli simvoldur.
Texpasport dəyişəndə sığorta müqaviləsi yenilənirmi?
Xeyr. Sığorta şirkətinə məlumat vermək lazımdır ki, müqavilədəki seriya və nömrə yeni sənədə uyğunlaşdırılsın.
Sığorta yoxlaması üçün texpasport mütləqdirmi?
Həmişə yox, bir çox sistem yalnız dövlət qeydiyyat nişanı ilə də nəticə verir. Texpasport nömrəsi eyniləşdirməni dəqiqləşdirir.