İcbari sığortanın qiyməti necə hesablanır?
İcbari sığortanın baza haqqı 50 manatdır. Düz 50 manat ödəyəni tapmaq çətindir, belə ki həmin rəqəmin üstünə mühərrik həcmindən tutmuş bonus-malus sinfinə qədər bir sıra əmsal vurulur və yekun məbləğ ancaq bu vurmalar bitəndən sonra aydın olur. Aşağıda həmin əmsalların hər birini rəsmi cədvəldəki rəqəmlərlə verdik.
Hesablama düsturu
İcbari Sığorta Bürosu hesablamanı öz cədvəli ilə aparır. Məntiq sadədir, baza haqqı əmsallara vurulur, alınan rəqəm bir yuxarı həddə çırpılır.
Haqq = 50 manat × mühərrik əmsalı × sahib əmsalı × sürücü sayı əmsalı × yaş və təcrübə əmsalı × avtomobilin yaşı əmsalı × ərazi əmsalı × bonus-malus əmsalı
Bu hasil nə qədər böyük çıxsa da, ödəyəcəyiniz məbləğ baza ilə mühərrik əmsalının hasilinin üç qatını keçmir. Yuxarı hədd məhz buna görə qoyulub və aşağıda ayrıca bölmədə izah edirik.
Rəqəmlərin hamısı Büronun rəsmi hesablama faylındandır (isb.az kalkulyator səhifəsi).
Standart sürücü nə qədər ödəyir?
Əmsalların hamısı birdirsə, hesab xeyli sadələşir, aşağıdakı cədvəl də məhz belə halı göstərir.
Şərtlər belədir. Avtomobil fiziki şəxsin adınadır, onu bir nəfər sürür, sürücü 30 yaşdan yuxarıdır və yeddi ildən çox təcrübəsi var, avtomobil on ildən təzədir, bonus-malus sinfi neytraldır. Belə sürücüdə yalnız iki əmsal işləyir, mühərrik həcmi ilə istifadə ərazisi.
| Mühərrik həcmi | Bakı | Sumqayıt, Abşeron | Naxçıvan, Gəncə | Digər rayonlar |
|---|---|---|---|---|
| 50–1500 sm³ | 55.0 | 52.5 | 50.0 | 47.5 |
| 1501–2000 sm³ | 82.5 | 78.8 | 75.0 | 71.3 |
| 2001–2500 sm³ | 110.0 | 105.0 | 100.0 | 95.0 |
| 2501–3000 sm³ | 137.5 | 131.3 | 125.0 | 118.8 |
| 3001–3500 sm³ | 165.0 | 157.5 | 150.0 | 142.5 |
| Elektrik mühərrikli | 82.5 | 78.8 | 75.0 | 71.3 |
Rəqəmlər manatladır və rəsmi əmsalların hasilidir. Cədvəldən görünən birinci nəticə budur ki, Bakıda qeydiyyatda olan adam eyni avtomobil üçün rayondakından on beş faizə yaxın çox ödəyir, fərq isə mühərrik böyüdükcə manatla artır.
Təcrübəsi az sürücüdə mənzərə dəyişir. Bir ildən az təcrübənin əmsalı 1.35-dir, deməli 1501–2000 sm³ mühərrikli avtomobil Bakıda 82.5 manat yerinə 111.4 manata düşür.
Mühərrik həcminə görə əmsal
Minik avtomobillərində ən böyük fərqi bu əmsal yaradır. Həcm artdıqca əmsal pilləvari qalxır, haqq da onunla birlikdə böyüyür.
| Mühərrik həcmi | Əmsal | Baza ilə hasil |
|---|---|---|
| 50–1500 sm³ | 1 | 50 manat |
| 1501–2000 sm³ | 1.5 | 75 manat |
| 2001–2500 sm³ | 2 | 100 manat |
| 2501–3000 sm³ | 2.5 | 125 manat |
| 3001–3500 sm³ | 3 | 150 manat |
| 3501–4000 sm³ | 3.5 | 175 manat |
| 4001–4500 sm³ | 4 | 200 manat |
| 4501–5000 sm³ | 4.5 | 225 manat |
| 5000 sm³-dən çox | 5 | 250 manat |
| Elektrik mühərrikli | 1.5 | 75 manat |
Sağ sütun son qiymət deyil, yalnız çıxış nöqtəsidir. Qalan əmsallar həmin rəqəmin üstünə vurulur.
İstifadə ərazisinə görə əmsal
Avtomobilin daha çox hansı ərazidə işlədildiyi də haqqa təsir edir. Fərq o qədər böyük deyil ki hesabı dəyişdirsin, amma Bakı ilə rayon arasında on beş faizə yaxın məsafə durur.
| Ərazi | Əmsal |
|---|---|
| Bakı şəhəri (mərkəzləşdirilmiş uçot) | 1.1 |
| Sumqayıt şəhəri, Abşeron rayonu | 1.05 |
| Naxçıvan MR, Gəncə şəhəri | 1 |
| Digər şəhər və rayonlar | 0.95 |
Avtomobilin yaşına görə əmsal
Köhnə avtomobil bir az baha sığortalanır, hadisə ehtimalı yüksək sayılır. Pillə üçdür, aralarındakı fərq kiçik qalır.
| İstismar müddəti | Əmsal |
|---|---|
| 0–10 il | 1 |
| 11–20 il | 1.05 |
| 20 ildən artıq | 1.1 |
Sürücünün yaşı və təcrübəsi
Bu əmsal ən çox gənc və təcrübəsiz sürücüyə toxunur. Cədvəlin sol tərəfi sürücülük təcrübəsi, yuxarı sətri yaş qrupudur.
| Təcrübə | 16–25 | 26–29 | 30–39 | 40–49 | 50–65 | 65+ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 ildən az | 1.35 | 1.35 | 1.35 | 1.35 | 1.35 | 1.35 |
| 1 il | 1.35 | 1.35 | 1.3 | 1.3 | 1.3 | 1.35 |
| 2 il | 1.35 | 1.3 | 1.25 | 1.25 | 1.25 | 1.35 |
| 3–4 il | 1.3 | 1.25 | 1.2 | 1.15 | 1.15 | 1.3 |
| 5–6 il | 1.25 | 1.2 | 1.1 | 1.1 | 1.05 | 1.25 |
| 7–10 il | 1.2 | 1.1 | 1 | 1 | 1 | 1.2 |
| 10 ildən yuxarı | — | 1 | 1 | 1 | 1 | 1.1 |
Otuz yaşdan yuxarı və yeddi ildən çox təcrübəsi olan sürücü bu əmsaldan heç nə itirmir, ona düşən rəqəm birdir.
Sahib və sürücü sayı əmsalları
İki kiçik əmsal da var, onları çox vaxt heç kim izah etmir. Birincisi avtomobilin kimin adına olduğuna baxır, ikincisi sükana keçən adamların sayına.
- Sahib fiziki şəxsdirsə 1, hüquqi şəxsdirsə 1.4. Yəni şirkət adına yazılmış avtomobil qırx faiz baha sığortalanır.
- Bir nəfər sürürsə 1, iki və daha çox nəfərin idarə etmək hüququ varsa 1.15. Bu əmsal yalnız fiziki şəxslərə tətbiq olunur.
Bonus-malus əmsalı 0.6-dan 3-ə qədər dəyişir
Bonus-malus sürücünün keçmiş qəza tarixçəsini birbaşa əmsala çevirir. Rəsmi cədvəldə ən yaxşı sinif 0.6, ən pis sinif isə 3 verir. Aralıq o qədər genişdir ki eyni avtomobili sürən iki nəfər arasında beş dəfəyə qədər fərq yarana bilər.
Sinif hər il yenilənir. Ödəniş edilmiş hadisə olmayıbsa və həmin il ərzində 275 gündən çox sığortalı qalmısınızsa, sinfiniz bir pillə yuxarı qalxır. Sığortalı günlərin sayı 275-dən azdırsa, sinif yerində qalır.
Təqsirinizlə ödəniş edilmiş hadisə olubsa, sinif aşağı düşür, düşmə bir pillə ilə bitmir. Bir hadisə illərlə topladığınız endirimi geri qaytarır, elə buna görə də çox sürücü kiçik cızığı öz cibindən ödəməyi seçir.
Siniflərin tam cədvəli, bir qəzanın neçə pillə geri atdığı və endirimin manatla ölçüsü bonus-malus səhifəsindədir.
Müqavilədə fasilə vermək eyni zərəri iki yoldan verir. Bir tərəfdən cərimə riski yaranır, digər tərəfdən sığortalı günlərin sayı azaldığı üçün sinif qalxmır.
Yuxarı hədd: üç qatdan çox olmur
Əmsallar bir-birinə vurulduğu üçün nəzəri hasil çox böyük çıxa bilər, amma rəsmi hesablama bunun qarşısını bir qayda ilə alır və qayda belədir ki ödəyəcəyiniz məbləğ baza haqqı ilə mühərrik əmsalının hasilinin üç qatını keçmir.
Praktikada bu belə işləyir. 3001–3500 sm³ mühərrikli avtomobilin çıxış nöqtəsi 150 manatdır, deməli həmin avtomobil üçün yuxarı hədd 450 manatdır. Bütün əmsallar ən pis variantda toplansa da, hesab 450 manatdan yuxarı qalxmır.
Bu qayda ən çox bonus-malus sinfi pis olan sürücüyə kömək edir. Əmsal 3 olsa belə, yekun rəqəm həddin üstünə çıxmır.
Nümunə hesablama
Rəsmi faylın öz nümunəsini götürək, orada rəqəmlər artıq yoxlanılıb. Şərtlər belədir. Minik avtomobili, mühərrik 3001–3500 sm³, sahib fiziki şəxs, iki nəfər sürür, sürücü 26–29 yaş və 7–10 il təcrübə, avtomobil 20 ildən köhnə, ərazi Bakı, bonus-malus sinfi 2.
| Addım | Əmsal | Yığılan məbləğ |
|---|---|---|
| Baza haqqı | — | 50 manat |
| Mühərrik 3001–3500 sm³ | 3 | 150 manat |
| Sahib fiziki şəxs | 1 | 150 manat |
| İki və daha çox sürücü | 1.15 | 172.5 manat |
| Yaş 26–29, təcrübə 7–10 il | 1.1 | 189.8 manat |
| Avtomobil 20 ildən köhnə | 1.1 | 208.7 manat |
| Ərazi Bakı | 1.1 | 229.6 manat |
| Bonus-malus 2-ci sinif | 2.8 | 642.9 manat |
| Yuxarı hədd (150 × 3) | — | 450 manat |
Hasil 642.9 manat çıxsa da, ödəniləcək məbləğ 450 manatdır. Bu nümunə həddin praktikada necə işlədiyini yaxşı göstərir.
Sığortanızın nə vaxt bitdiyini bir daha düşünməmək üçün avtomobili pulsuz sığorta nəzarətinə qoşun. Şəxsi sığorta agentiniz sizin əvəzinizə mütəmadi yoxlayır. Bitməyə 30 gün qalmış sizə mesaj göndərir və zəng edir.
Qiyməti necə azaltmaq olar?
- Fasilə verməyin. İldə 275 gündən çox sığortalı qalsanız və hadisə olmasa, bonus-malus sinfiniz bir pillə qalxır.
- Kiçik zərəri hesablayın. Yüz manatlıq cızığı sığortaya salmaq növbəti illərdə daha çox pula düşə bilər.
- Avtomobili öz adınıza yazın. Hüquqi şəxs əmsalı 1.4-dür, fiziki şəxs əmsalı 1-dir.
- Sürücü sayını real saxlayın. Müqaviləyə lazım olmayan adam yazılanda əmsal 1.15-ə qalxır.
Kalkulyatorlara nə qədər etibar etmək olar?
Büronun öz kalkulyatoru rəsmi əmsalları işlədir, nəticəsi də yaxın çıxır. Bir şərti var ki bonus-malus sinfinizi özünüz seçməlisiniz, sürücülərin çoxu onu bilmir.
Saytlardakı digər kalkulyatorlar isə orta göstərici üzərində hesablayır. Dəqiq məbləğ yalnız sığortaçı vahid bazadan tarixçənizi çəkəndən sonra məlum olur.
Sığorta haqqını ödəmək qaydası
Haqq müqavilə bağlanan anda bir dəfəyə ödənilir və müqavilə məhz ödənişdən sonra qüvvəyə minir. Ödəniş edilməyibsə, müqavilə işləmir və "sənədi doldurmuşdum, amma ödəməmişdim" vəziyyəti praktikada düşünüləndən daha tez-tez baş verir.
Bağladıqdan sonra müqavilənin həqiqətən aktiv olduğunu rəsmi bazadan yoxlayın, bu, bir dəqiqəlik işdir.
Kasko qiyməti niyə bu qədər fərqlənir?
İcbari sığortada əmsallar rəsmi cədvəldə yazılıb, şirkətlər arasında fərq də məhdud qalır. Kasko tam bazar məhsuludur və qiymət avtomobilin dəyərindən, yaşından, markasından, saxlanma şəraitindən asılı olaraq dəfələrlə dəyişə bilər.
Kaskoda qiymətə ən çox təsir edən parametr azadolma (franşiza) məbləğidir. Azadolma böyüdükcə illik haqq azalır, amma hər hadisədə sizin üzərinizdə qalan məbləğ artır. Müqayisə: avto sığorta növləri.
Sığorta haqqı ilə təminat məbləğini qarışdırmayın
| Sığorta haqqı | Təminat məbləği | |
|---|---|---|
| Kim ödəyir? | Siz, sığortaçıya | Sığortaçı, zərərçəkənə |
| Nə vaxt? | Müqavilə bağlananda | Sığorta hadisəsi baş verəndə |
| Ölçüsü | Nisbətən kiçik, illik | Qat-qat böyük, qanunla müəyyən |
"Sığorta neçəyədir?" sualı sığorta haqqına aiddir, "nə qədər ödəyir?" sualı isə təminat məbləğinə. Bunlar tamamilə fərqli rəqəmlərdir.
Qiymətlə bağlı yayılmış yanlış təsəvvürlər
- "Hamı eyni məbləğ ödəyir": baza hamı üçün 50 manatdır, üstündəki əmsallar hər sürücüdə fərqlidir.
- "Bahalı avtomobil bahalı icbari sığorta deməkdir": icbaridə maşının bazar dəyəri əmsallar arasında yoxdur, kaskoda isə məhz odur.
- "Ucuz şirkət tapsam qənaət edərəm": əmsallar rəsmidir, əsl fərq şirkətin xidmət keyfiyyətindədir.
- "Bir il sığortasız qalsam heç nə olmaz": cərimədən başqa bonus-malus sinfiniz də qalxmır.
Tez-tez verilən suallar
İcbari sığorta neçə manatdır?
Baza haqqı 50 manatdır, üstünə əmsallar vurulur. Təcrübəli sürücü 1501–2000 sm³ mühərrikli avtomobil üçün Bakıda 82.5 manat, rayonda 71.3 manat ödəyir, kiçik mühərrikdə məbləğ 47.5 manata enir, pis bonus-malus sinfində isə bir neçə yüz manata qalxır.
İcbari sığortanın baza qiyməti nə qədərdir?
Rəsmi baza sığorta haqqı 50 manatdır. Bu rəqəm İcbari Sığorta Bürosunun hesablama cədvəlində yazılıb və bütün əmsallar onun üstünə vurulur.
Mühərrik həcmi qiyməti nə qədər artırır?
Minik avtomobilində 50 sm³-dən 1500 sm³-ə qədər əmsal 1-dir, 5000 sm³-dən yuxarıda 5 olur. Yalnız mühərrik həcminə görə çıxış nöqtəsi 50 manatdan 250 manata qalxır.
Bonus-malus əmsalı ən çox nə qədər olur?
Rəsmi cədvəldə ən yaxşı sinif 0.6, ən pis sinif 3 əmsalı verir. Sinif hər il yenilənir və ildə 275 gündən çox sığortalı qalmaq şərtdir.
İcbari sığorta ən çox nə qədər ola bilər?
Yekun məbləğ baza haqqı ilə mühərrik əmsalının hasilinin üç qatını keçmir. Məsələn 3001–3500 sm³ mühərrikli avtomobildə çıxış nöqtəsi 150 manat, yuxarı hədd 450 manatdır.
Sığorta haqqını hissə-hissə ödəmək olarmı?
İcbari sığortada haqq adətən müqavilə bağlanarkən tam ödənilir və müqavilə ödənişdən sonra qüvvəyə minir.